Kişilik nedir?

Bir kimsenin kendine göre bir ayrılığı olması durumudur. Kişilik, doğuştan gelen kalıtım ve beden yapısı gibi hazırlıklarla çevre ve eğitim gibi sonradan edinilen etkilerin bir bütünüdür.

Kişiliğin ilk belirtileri çocukta üç yaşında ortaya çıkar. Bu da çocuğun kendini öteki insanlardan ayırmaya başlamasıyla belli olur. Kişilik, psikolojide kapsamı en geniş olan kavramlardan biridir. Kişilik kavramı bireylerin, inançlarının, tutumlarının, değerlerinin, güdülerinin, mizaçsal özelliklerinin, davranış örüntülerinin bir bileşimini kapsamaktadır. Bu nedenle kişiliğin tüm psikologların üzerinde anlaştıkları tek bir tanımı bulunmamaktadır.

Gordon W. Alport kişilikle ilgili 48 ayrı tanımın olduğunu ortaya koymuştur. Getzel ise yapılan bu farklı tanımları 3 kategoride toplamıştır. Bunlar kişiliğe ilişkin davranışsal tanımlar, psikanalitik tanımlar ve sosyal tanımlardır.? Görüldüğü gibi psikologlar “kişiliği” farklı yollardan tanımlamaktadırlar. Bununla birlikte kişilik tanımları incelendiğinde, psikologların birleştikleri bazı temaların bulunduğu görülmektedir. Bu tanımlarda, genellikle bireyleri diğer bireylerden ayırt eden duygu, düşünce ve davranış örüntülerinin olduğu belirtilmektedir.

Kalıtsal faktör

Kişilik özelliklerinin oluşumunda kalıtımsal faktörlerin rolünü belirleme çalışmaları, davranışsal genetik adında bir çalışma alanını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma alanı, kişilik özelliklerinin ne kadar kalıtımsal olabildiğini belirlemeye çalışmaktadır. Yani, kişilik özelliklerimizin ne kadarının, atalarımızdan genetik geçişler yoluyla belirlendiğini keşfetmeye çalışmaktadır.

Kişilik üzerinde genlerin rolünü anlamak için, davranışsal genetikçiler, hayvan çalışmalarını, ayrı çevrelerde yetişen özdeş ikiz çalışmalarını ve evlatlık verilme çalışmalarını kullanmışlardır. Hayvan çalışmalarında, kısa bir sürede birçok nesiller boyunca özelliklerin genetik geçişleri incelenebilmektedir.

Davranışsal genetik

Davranışsal genetikçilerin, ikiz ve evlatlık çalışmaları sonucunda; genetik faktörlerin kişilik özelliklerini belirleme düzeyleri saptanmıştır. Örneğin utangaçlığın, önemli ölçüde genetik temellere sahip bir kişilik özelliği olduğu ileri sürülmektedir. Genetik olarak farklı oranlarda etkilendiği belirlenen diğer özelliklerse; zeka, toplum hayatından hoşlanmak, saldırganlık, sinirlilik, heyecan arama, eğlence ve mesleki ilgiler, hareketlilik düzeyi, strese verilen tepkiler, yiyeceklerden tat alma duyusu, bazı psikolojik bozukluklar, duygusal olarak tepkide bulunma düzeyidir.

Bunların yanı sıra başarı ve sosyal yakınlık kurma gibi özelliklerin genetik bileşenlerinin daha düşük olduğu düşünülmektedir.? Sonuç olarak; yapılan araştırmalar, belirli kişilik özelliklerinin, genetik faktörler tarafından bazı düzeylerde etkilendiğini göstermektedir. Bununla birlikte yapılan bu çalışmalarda genetik ve çevresel faktörleri birbirinden tamamen ayırmak oldukça güçtür. Özellikle birçok gen kombinasyonu tarafından belirlenen kişilik özelliklerinde, bu ayrımı yapmak daha da zorlaşmaktadır.

Huy (mizaç): Kişiliğin biyolojik ve fizyolojik yönüdür. Kişiliğin bu yönü doğuştan getirilir ve değiştirilemez. Sinirlilik, neşelilik, içe dönüklük, dışadönüklük, soğukkanlı olma gibi kişiliğin özellikleri mizaçtır.

Karakter: Bireyin toplumun sosyal değerlerine uygun davranış gösterme özelliğidir. Yani kişiliğin ahlaki yönüdür. Çevreden kazanılır ve eğitim ile şekillenir. Dürüstlük, sevecen olmak, sahtekar olmak, mücadeleci, sorumsuz olma gibi ifadeler karakter özelliğidir.

Tutum: Bir kişinin herhangi bir nesneye veya duruma karşı genel bir duygusunu, değerlendirmesini veya belirli şekilde tepki göstermesini ifade eder. Bu tepki veya değerlendirme olumlu da olabilir olumsuz da olabilir. Tutumlar kişiye özgüdür.

İstidat (Yatkınlık): Bireyde doğuştan var olan ama ortaya çıkmamış özellikleridir.

Yetenek: Doğuştan insanda var olan istidatların çevrede işlenerek işe yarar hale getirilmesidir. Yani istidatları ortaya çıkmış halidir.

Benlik: Bireyin kendi kimliğidir. Bireyin kendisine ilişkin algılarıdır.

Özgüven: Bireyin kendisine tam güvenmesidir. Bireyin kendisiyle barışık olmasıdır. Yapacaklarını başaracağına ilişkin olumlu duygularıdır.

Benlik saygısı (Özsaygı): Kapasitesini bilmesidir. Kendisini sevmesidir. Duygularını tanıması ve kabullenmesidir. Risk alabilmesidir. Fiziksel özelliklerini benimsemesidir

Kişilik nedir? (Felsefe)

Esas itibariyle toplum tarafından koşullanmış olmakla birlikte, bireyselliğin de damgasını taşıyan bir takım (üretici, zihinsel, politik, ahlaksal ve duygusal) yetenek ve özellikleriyle toplumsal yaşamda etkili olan insanı, kendine özgü ve benzersiz bir varlık olarak dile getiren kavram. İnsan soyut bir varlık olmayıp, «toplumsal ilişkilerinin bir toplamı» (Marks) olduğu için, her kişilik, ancak onu oluşturan sosyo-politik, manevi ve kültürel koşulların bağlamı içinde kavranabilir.

Kişiliğin çehresi, büyük ölçüde, bu koşullar tarafından, özellikle sınıf çıkarları ve mevcut sınıfın kendine özgü ruhsal durumları tarafından belirlenir ama hiçbir zaman, kişiselcilik’ in ileri sürdüğü gibi maddi-toplumsal yaşamdan ve insanın doğal varlığından bağımsız bir «ruhsal tabiat» tarafından belirlenmez.

Emperyalizmin felsefesinin öznel-idealist, uzlaşmaz dinsel bir biçimi olan kişiselcilik bunun aksini iddia eder. Uzlaşmaz çelişkiler barındıran sınıflı toplumların tümünde kişiliğin gelişmesi sınıfsal bakımdan sınırlanmıştır. İnsanın insan taraf sömürülmesi ve baskı altında tutulması yüzünden, kişiliğin gelişmesi, çalışan insanın birçok yetilerinin güdükleştirilmesi, hor görülmesi, perişan edilmesi süreciyle birlikte yol alır ve nihayet savaşlarda egemen sınıfların çıkarları için kitlehalinde fiziksel kırıma kadar varır.

Ancak işçi sınıfının politik iktidarı ele aldığı sosyalist toplumda, sosyalist üretim tarzının yerleşmesiyle, sömürünün ve sınıf uzlaşmazlıklarının ortadan kaldırılmasıyla ve emekçilerin toplumsal gelişme sürecinin yöneltilmesine ve planlanmasına katılmalarıyla, tüm emekçilerin kişiliklerini daha da geliştiren -üretime dönük, politik, manevi-kültürel ve ahlaksal davranışları sayesinde- yalnızca kendi toplumsal yaşam süreçlerine etkili olmakla kalmayıp, bu süreci gittikçe daha bilinçli olarak denetleyen ve kendi çıkarlarına uygun olarak biçimlendiren kişiler haline gelmelerini olanaklı kılan önkoşullar da gerçekleşmiş olur.

Sosyalist kişiliğin geliştirilmesi, sosyalist devletin ve Marksçı-Leninci partinin önde gelen görevlerindendir. Emperyalizmin ideologlarının ikide birde ileri sürdükleri, sosyalist gelişmenin birbirinden farksız, basmakalıp insanlar yaratarak tek biçimciliğe götürdüğü iddiası, her türlü dayanaktan yoksundur ve tek hedefi sosyalizme kara çalmaktır. İnsan kişiliğinin gelişmesi ancak topluluk içinde ve onun sayesinde olanaklıdır. Bireyin toplum yararına faaliyet göstermesi, kişiliğin gelişmesi için gereken tüm koşulları yaratma olanağını sağlar.

Geçmişin en büyük hümanist düşünürlerinin bu konudaki en mükemmel düşünceleri ve bilgileri, sosyalist toplumda geliştirip gerçekleştirilir. Sosyalist kişilik barışın korunması ve sosyalist toplumun kurulması için canlı ve bilinçli faaliyet göstermekle, Marksçı-Leninci dünya görüşünü benimsemekle, çok yanlı eğitim, yüksek düzeyde genel bilgi ve özel bilgi elde etmek için çalışmakla, sosyalist ahlak’ ın temel ilkelerini benimseyip gerçekleştirmekle, iyimser bir yaşam anlayışıyla, yaratıcı bağımsızlıkla ve yeniye açık olmakla belli olur. Şahsiyet.

Sözlükte "kişilik" ne demek?

1. Bir kimseye özgü belirgin özellik; tinsel ve ruhsal niteliklerinin tümü, şahsiyet; herhangi bir sayıda kişiden oluşan.
2. Bireyin toplumsal yaşamı içinde edindiği alışkanlıkların ve davranışların tümü; bayram gibi önemli günlerde ya da konukların yanına çıkarken giyilen yeni giysi, yabanlık, adamlık.
3. Herhangi bir kişi için, herhangi bir kişiye yetecek miktarda; insanlara yakışacak durum ve davranış.

Cümle içinde kullanımı

Biz, kadın, kız ve çocuk, on altı kişilik bir kafile olduk.
- A. Gündüz

Kişilik kelimesinin ingilizcesi

adj. for ... persons, seated
n. personality, humanity, fiber, fibre, stature, identity, character, self

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç